DigiMag2025-Handwerk-Deutschland-POL

1

Kariera w rzemiośle POSZUKIWANE TALENTY Listopad 2025 Wydanie polskie

2

Spis treści 2025 D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N ?! FAQ Najważniejsze pytania dotyczące nauki zawodu w Niemczech S. 24 WIĘCEJ NIŻ MISTRZYNI: O TYM, JAK PRACA ZA GRANICĄ OTWIERA DRZWI Katharina Zäpernick pracuje w różnych zakątkach świata jako Internationale Meisterin. S. 30 TAK DLA RZEMIOSŁA – PIĘĆ DOBRYCH POWODÓW S. 4 ŁĄCZENIE FIRM I TALENTÓW Jak Welcome Center pomaga w znalezieniu wykwalifikowanych pracowników S. 26 KRAWIECTWO JAKO WSPÓLNY JĘZYK W pracowni krawieckiej we Frankfurcie nad Menem pracują przedstawiciele różnych narodowości. S. 32 GORĄCE PUNKTY MOŻLIWOŚCI Victoria Santacruz, z zawodu mechanik przemysłowy, jest jedną z osób, której po- wiódł się nowy start w Niemczech – przed- stawiamy jej oraz cztery inne historie. S. 6 ZŁOTA ZIEMIA, CYFROWA PRZYSZŁOŚĆ Niemiecka branża rzemieślnicza, będąca siłą nośną gospodarki, stoi w obliczu głębokich zmian. S. 18 PIĘĆ KROKÓW DO KSZTAŁCENIA DUALNEGO W NIEMCZECH Kurs języka niemieckiego, poszukiwanie pracy, uzyskanie wizy – na- sza infografika objaśnia drogę do kształcenia dualnego w rzemiośle. S. 38 2 r e n g e W m T i i , r a k c e N - n e h R r e t n e C e m o c e W l , l n h o K s u i r a M e n t a w y r p , a p d / e c n a i l l a e r u t c p i , k c o t S e b o d A , r e n g e W m T i 2 3 i i . s a c ę d Z . s a c ę d Z j j : :

3

A R T Y K U Ł W S T Ę P N Y Drodzy Czytelnicy, Victoria Santacruz wspomina jeden szczególny moment w swojej rzemieślniczej karierze: podróżowała z rodziną samolotem, który w pewnym sensie został zbu- dowany także przez nią. Santacruz, z zawodu mechanik przemysłowy, wytwarza osie i sworznie u dużego producenta maszyn budowlanych nad Jeziorem Bodeń- skim. „Czułam ogromną dumę“, mówi ta młoda kobieta z Ekwadoru, która przyje- chała do Niemiec w celu nauki zawodu i obecnie czuje się tu już jak w domu. Korzyść dla obu stron: Podczas swoich podróży, minister spraw zagranicz- nych Johann Wadephul nieustannie informuje o możliwościach współpracy w zakresie pozyskiwania personelu; tutaj w Indonezji w sierpniu 2025 r. Podobnie jak Victoria Santacruz, coraz więcej młodych ludzi widzi dla siebie szansę w niemieckim sektorze rzemieślniczym. W 2024 roku 70 000 mężczyzna i kobiet rozpoczęło naukę zawodu w Niemczech, a wielu z nich kształci się w za- wodach rzemieślniczych. Liczba osób odbywających staż w ramach nauki zawo- du podwoił się w ciągu ostatnich dziesięciu lat. Także specjaliści z już ukończo- nym szkoleniem zawodowym pracują w wielu zakładach w Niemczech – na przykład mechatronik Aymen Ben Taghline z Tunezji, którego przedstawiamy w tym magazynie. Ich doświadczenia pokazują jasno: przeprowadzka do Niemiec jest poważnym krokiem, który należy dobrze przemyśleć i poprzedzić odpowiednimi przygotowa- niami. Na kolejnych stronach zamieszczamy wiele przydatnych wskazówek oraz informacje, jak tego dokonać, jaką rolę odgrywa w tym procesie nauka języka niemieckiego i gdzie zwrócić się po poradę w razie zainteresowania. Przykłady Santacruz i Ben Taghline'a dowodzą, że warto. Specjaliści w zawodach rzemieśl- niczych są częścią innowacyjnej branży, która ma ogromny wpływ między innymi na transformację energetyczną. Niemcy zapraszają specjalistów w swoim fachu oraz zmotywowanych młodych ludzi do współtworzenia wspólnej przyszłości. Z pozdrowieniami, Redakcja 3 ANA I IMAD ZACZYNAJĄ OD NOWA Graficzka komputerowa z Meksyku i me- chatronik samochodowy z Syrii odważyli się wykonać krok ku samodzielności. S. 40 WIĘCEJ MISTRZYŃ, WIĘCEJ ODWAGI Kobiety stanowią mniejszość w zawodach rzemieślniczych – póki co. S. 44 JĘZYK NIEMIECKI DLA ZAWODÓW TECHNICZNYCH Podczas kursu online specjaliści uczą się języka niemieckiego pod kątem zawodu. S. 48 LICZBY I FAKTY S. 54 STOPKA REDAKCYJNA S. 56

4

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N TAK dla rzemiosła Pięć dobrych powodów 1 Dobre warunki pracy Nowoczesne warsztaty, pewność zatrudnienia i regularny czas pracy: niemieckie rzemiosło oferuje znakomite wa- runki. Nauka zawodu odbywa się na wysokim poziomie merytorycznym, a większość firm ceni sobie pracę zespo- łową. Uczciwe wynagrodzenia i bezpieczeństwo socjalne sprawiają, że praca w Niemczech jest ogólnie atrakcyjna – wykwalifikowani pracownicy są tu doceniani i wspierani. 2 Pewne miejsca pracy Niemcy potrzebują wykwalifikowanych rzemieślników – obecnie przede wszystkim w branży spożywczej, budow- lanej i technicznej. Wiele przedsiębiorstw ma charakter ro- dzinny i – podobnie jak inni pracodawcy – kładzie duży nacisk na zatrudnienie długoterminowe. Dodatkowo, ist- nieje duży popyt na usługi rzemieślnicze. Osoba pracująca w Niemczech w zawodzie rzemieślniczym, zwykle nie musi się martwić o swoją zawodową przyszłość. 4

5

T A K D L A R Z E M I O S Ł A – P I Ę Ć D O B R Y C H P O W O D Ó W Atrakcyjne wynagrodzenia Dobrze wykwalifikowani specjaliści otrzymują w Niem- czech odpowiednią płacę. Wynagrodzenie otrzymuje się zresztą już w trakcie nauki zawodu. Wraz z rosnącym do- świadczeniem i specjalizacją zwiększają się również moż- liwe zarobki. Wiele przedsiębiorstw oferuje świadczenia takie jak dodatek urlopowy czy premia świąteczna, a także wspiera swoich pracowników w planowaniu emerytury. Pracodawca zapewnia też zwykle odzież roboczą i nie- zbędne narzędzia. 3 Nieustanny rozwój Wiele firm zapewnia możliwości dokształcania i rozmaite szkolenia. Dzięki temu pracownicy pozostają na bieżąco z aktualną wiedzą fachową i mogą aktywnie rozwijać swo- ją karierę. Po ukończeniu stażu zawodowego można uzy- skać dalsze kwalifikacje mistrza lub technika. W wielu branżach rzemieślniczych tytuł mistrza jest niezbędny do tego, aby otworzyć własną firmę. Umożliwia on również kontynuację nauki na studiach. 4 5 Możliwości pracy za granicą Niemieckie rzemiosło otwiera drzwi na cały świat: staż za- wodowy i uzyskane kwalifikacje są uznawane międzyna- rodowo, a niemieckie zakłady rzemieślnicze często współ- pracują z partnerami w innych krajach. Osoby pracujące w zawodach rzemieślniczych mogą również uczestniczyć w ciekawych projektach poza granicami Niemiec, na przy- kład w ramach programu „Rzemieślnicy bez granic“ lub jako tzw. ↗ Internationaler Meister(„mistrz międzynarodowy”). k c o t S e b o d A : i a c ę d Z j 5

6

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Gorące punkty możliwości Rzemiosło stolarskie JUAN GABRIEL QUICENO, Kolumbia Rzemiosło piekarskie DIEU HUE TONG, Wietnam h t r u f t i D n o v p p i l i h P , l n h o K s u i r a M , g a t n o S i l U , i g n n n e H a n i t s i r h C , r e n g e W m T i : 7 – 6 6 i . s a c ę d Z j

7

G O R Ą C E P U N K T Y M O Ż L I W O Ś C I Mechanika przemysłowa VICTORIA SANTACRUZ, Ekwador Mechatronika AYMEN BEN TAGHLINE, Tunezja Budowa dróg LIAQAT HUSSAIN SYED, Indie Które zawody rzemieślnicze zapewniają szczególnie dobre perspektywy dla stażystów i wy- kwalifikowanych pracowników z zagranicy – i jak pracę w tych zawodach oceniają imigranci z pięciu krajów, którzy już miesz- kają w Niemczech? 7

8

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N „Podczas stażu każdego dnia widzę to, nad czym pra- cowałem przez wiele godzin. Praca z drewnem mi się podoba – mam pomysł i wcielam go w życie.“ J U A N G A B R I E L Q U I C E N O , stażysta w trakcie nauki zawodu stolarza

9

G O R Ą C E P U N K T Y M O Ż L I W O Ś C I Juan Gabriel Quiceno z Kolumbii Tekst: Christina Henning Zdjęcia: Tim Wegner „Ostrożnie, pełno tu kurzu.“ Juan Gabriel Quice- no przechodzi przez mieszkanie we Frankfurcie nad Menem, które właśnie remontuje razem z kolegą. Zamontowali już okna, teraz zabierają się za drzwi. Za pomocą strugu elektrycznego Quiceno usuwa ostatnie chropowate miejsca z drewnianej ramy i osadza ją w przewidzianym otworze w ścianie. 36-letni Quiceno od sierpnia 2025 roku odbywa staż zawodowy w zakładzie stolarskim Christiana Reula. Wcześniej studiował politologię na studiach licencjackich. W 2020 roku przyjechał z Kolumbii do Niemiec na jednosemestralne stypendium za- graniczne. Wówczas poprzez znajomego, elektry- ka, poznał dualny system kształcenia zawodowego. Stolarstwo z pasji Quiceno zawsze lubił prace ręczne: w Kolumbii nabierał doświadczenia w warsztacie i wyremon- tował mieszkanie. Nie opuszczała go myśl, by na- uczyć się zawodu stolarza. Postanowił powrócić do Niemiec i rozpocząć nowe życie zawodowe. „Nie chciałem już pracować w biurze. Podczas nauki zawodu stolarza każdy dzień wygląda ina- czej.“ Teraz Quiceno regularnie kursuje pomiędzy warsztatem w zakładzie pracy, szkołą zawodową i różnymi placami budowy. Ciągle poznaje nowych ludzi, innych rzemieślników – wciąż zmieniają się nawet gatunki drewna, z którymi pracuje. Rzemiosło stolarskie Zadowolony z decyzji Quiceno jest bardzo zadowolony z decyzji o wy- jeździe do Niemiec. Tylko biurokracja daje mu się we znaki: prawo jazdy uzyskane w Kolumbii, które jest mu niezbędne do pracy, zostanie tu uznane wyłącznie za wysoką opłatą i po czasochłonnych czynnościach sprawdzających. Język niemiecki też czasem stanowi problem: „Słowa osiemnaście i osiemdziesiąt brzmią dla mnie niemal identycz- nie. Podczas cięcia to dość istotne, aby rozumieć tę różnicę“ mówi, śmiejąc się. Podkreśla, jak waż- na jest znajomość języka niemieckiego w codzien- nej pracy. „Każdemu, kto myśli o nauce zawodu w Niemczech radzę, by nauczył się wcześniej fa- chowego słownictwa.“ STRUGI I WIÓRY W trakcie nauki zawodu stolarza, staży- ści uczą się pracować z wszelkimi rodzajami drewna. Od produkcji mebli, poprzez wykańczanie mieszkań, po na- prawę i renowację elementów drewnia- nych – podczas trzyletniej nauki zawodu niezbędna jest rzemieślnicza sprawność i kreatywność. 9

10

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Dieu Hue Tong z Wietnamu Tekst: Anja Leuschner Zdjęcia: Christina Henning, Uli Sontag Rzemiosło piekarskie W ciepłej piekarni dużo się dzieje: pracownicy wyrabiają ciasta, formują bułeczki, dekorują tor- ty. Mimo, że dla Dieu Hue Tong wszystko tu jest jeszcze dość nowe, pracuje już z wyraźną ruty- ną. Praca jest wymagająca, jednak 20-latka jest szczęśliwa: dla niej to spełnienie marzeń. Dieu Hue Tong jest w Niemczech dopiero od maja 2025 roku. Wietnamka odbywa staż w zawodzie piekarza w piekarni Dries w Rüdesheim nad Re- nem. Aktualnie uczy się cukiernictwa. „Pieczenie to moja pasja. Zawsze marzyłam o tym, aby wła- snymi rękami tworzyć coś kreatywnego.“ Pasja do rzemiosła Praca w piekarni jest wymagająca. Dieu Hue Tongs rozpoczyna dzień zazwyczaj o czwartej rano, kiedy wspólnie z kolegami przygotowuje ciasta. 20-latka dobrze odnajduje się już w no- wym środowisku. „Język, organizacja i czas pracy były początkowo dużym wyzwaniem. Jednak, krok po kroku, poradziłam sobie. Koledzy poma- gają mi i wszystko cierpliwie tłumaczą.“ Dieu Hue Tong już w swoim kraju ojczystym lubiła piec, głównie torty z owocami i konfiturą. Po ukoń- czeniu szkoły uczęszczała na kurs językowy, aby przygotować się do nauki zawodu w Niemczech. Nauka trwa trzy lata – Dieu Hue Tong ma już NAUKA W PIEKARNI Kształcenie dualne w zawodzie piekarza trwa trzy lata, a w określonych warun- kach może ulec skróceniu. W Niemczech istnieje niemal 9000 piekarni zatrudnia- jących 235 000 osób, w tym ponad 10 000 stażystów. (stan na 2024 rok) wielkie plany „na potem”. „Chcę zdobyć tytuł mi- strza i połączyć niemieckie wypieki z wietnamski- mi smakami.“ Tradycja i nowe techniki Mimo, że zrozumienie treści zajęć po niemiecku w szkole zawodowej sprawia jej czasem trudno- ści, są one dla niej ciekawe: uczy się tam zarówno historii niemieckiego rzemiosła, jak i nowych tech- nik. Kiedy ma jakiekolwiek trudności, może pole- gać na swoich przyjaciołach i kolegach w firmie. „Są dla mnie jak rodzina: zawsze chętni do pomo- cy, cierpliwi i serdeczni.“ zobacz wideo 10

11

G O R Ą C E P U N K T Y M O Ż L I W O Ś C I „Chcę połączyć niemieckie wypieki z wietnam- skimi smakami.“ D I E U H U E T O N G , stażystka ucząca się zawodu piekarza

12

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N „Przemysł i rzemiosło są w Niemczech bardzo dobrze rozwinięte. Jestem z siebie dumny, że zdecydowałem się tu przyjechać i pracować.“ A Y M E N B E N T A G H L I N E , mechatronik zobacz wideo

13

G O R Ą C E P U N K T Y M O Ż L I W O Ś C I Aymen Ben Taghline z Tunezji Tekst: Christina Henning Zdjęcia: Uli Sontag Mecha- tronika Osiem lat doświadczenia zawodowego W warsztacie Ben Taghline i jego koledzy wypo- sażają kampery według indywidualnych życzeń klientów. Obecnie pracują nad modelem, który dzięki zintegrowanej windzie umożliwia wjazd osobom na wózkach inwalidzkich. Ben Taghline posiada już osiem lat doświadczenia zawodowego; jego specjalistyczne umiejętności widać zwłaszcza przy montażu klimatyzacji, ogrzewania i oświetlenia. Tylko język niemiecki sprawia czasem jeszcze trudność, jak przyznaje 34-latek. „Jednak szefostwo i koledzy bardzo mnie wspierają.“ Ben Taghline widzi w Niemczech duże szanse na sukces zawodowy. „Jestem z siebie dumny, że zdecydowałem się tu przyjechać i pracować.“ Właśnie pracuje nad hydrauliką w przyczepie kempingowej, a chwilę wcześniej stał na drabi- nie i doprowadzał zasilanie na wysokości trzech metrów: Aymen Ben Taghline pracuje jako me- chatronik w firmie zajmującej się wyposażaniem i przebudową kamperów i przyczep kempingowych. W niewielkiej wsi Goddert w Westerwaldzie, poło- żonej w górach średnich w Nadrenii-Palatynacie, mieszka mniej niż 500 osób – od marca 2024 roku Aymen Ben Taghline jest jedną z nich. Przyjechał z Tunezji, aby podjąć pracę w charakterze technika. Wyjazd do Niemiec Po ukończeniu szkoły, Ben Taghline studiował w Tunezji mechatronikę ze specjalnością budowy maszyn. Poprzez agencję pośrednictwa dowie- dział się o ofercie pracy w firmie Motorhomes & Wunschmobil w Niemczech. „Zgłosiłem się, prze- szedłem rozmowę kwalifikacyjną i podpisałem umowę o pracę.“ Przygotowania trwały osiem miesięcy, włącznie z nostryfikacją dyplomu i zło- żeniem wniosku o wizę. „Wtedy rozpoczęła się moja podróż.“ MECHANIKA I ELEKTRONIKA W JEDNYM Trzyipółletni staż w ramach nauki zawo- du łączy w sobie teorię i praktykę me- chatroniki. W zależności od specjalizacji, stażyści mogą pracować w branżach ta- kich jak przemysł elektroniczny czy sa- mochodowy. Mechatronicy montują, pro- gramują i konserwują urządzenia i systemy mechatroniczne. 13

14

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Victoria Santacruz z Ekwadoru Tekst: Christina Henning Zdjęcia: Marius Klohn Rękawice robocze założone, okulary ochronne osłaniają oczy. Jeszcze jedno kontrolne spojrze- nie na plany, po czym Victoria Santacruz uru- chamia maszynę. Drzwi zamykają się, woda pry- ska na okienko wizyjne, metalowy element zostaje wyfrezowany w pożądany kształt. Po ukończeniu stażu zawodowego, Victoria San- tacruz znalazła stałe zatrudnienie w firmie Lie- bherr-Aerospace Lindenberg GmbH w Lindenber- gu w regionie Allgäu, gdzie pracuje od lata 2025 roku. Jako mechanik przemysłowy, wytwarza przy frezarce osie i sworznie – części, które są później montowane w samolotach. „Ostatnio leciałam z rodziną samolotem, w którym wykorzystywane są części Liebherr. Czułam ogromną dumę.“ W bagażu narzędzia i know-how Jej ojciec również pracował jako mechanik prze- mysłowy, a teorii nauczyła się już w szkole – „do- rastałam z mechaniką“, mówi. Podczas ostatniego roku nauki w szkole w Ekwadorze dowiedziała się o programie „Partnerstwa w zakresie ukierunko- wanej na rozwój migracji edukacyjnej i zarobko- wej“, w skrócie PAM. Program, realizowany przez Niemieckie Towarzystwo Współpracy Międzyna- rodowej (GIZ) na zlecenie Federalnego Minister- stwa Współpracy Gospodarczej i Rozwoju, pomógł Santacruz znaleźć miejsce stażu zawodowego w Niemczech. Mechanika przemysłowa W planie zajęć: niemiecki i mechanika Santacruz jeszcze w kraju ojczystym uczyła się języka niemieckiego, a po ukończeniu szkoły przy- jechała do południowych Niemiec. Naukę zawodu ukończyła w trzy lata – o pół roku szybciej niż za- kłada program. Nabyte wcześniej umiejętności przydały się jej podczas stażu; jednocześnie miała okazję zyskać nową perspektywę. „Ta praca sprawia mi przyjemność. Cieszę się, gdy mogę nauczyć się przy tym czegoś nowego.“ ↗ Dodatkowe informacje o programie PAM SPECJALIŚCI OD MASZYN Kształcenie dualne w zawodzie mecha- nika przemysłowego trwa 3,5 roku. Sta- żyści uczą się tworzyć i kontrolować systemy techniczne. Wytwarzają części i maszyny, kierują procesami produkcyj- nymi lub zajmują się konserwacją urzą- dzeń. Wyszkoleni specjaliści mogą pra- cować w niemal wszystkich sektorach gospodarki związanych z produkcją. 14

15

G O R Ą C E P U N K T Y M O Ż L I W O Ś C I „Moja rada dla wszystkich, którzy myślą o na- uce zawodu w Niemczech: Miejcie odwagę i motywację, by spróbować czegoś nowego.” V I C T O R I A S A N T A C R U Z , mechanik przemysłowy zobacz wideo

16

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N „Podoba mi się praktyczna część stażu, ponieważ mogę się jeszcze wiele nauczyć. Teorię znam już ze studiów.“ L I A Q A T H U S S A I N S Y E D , stażysta w trakcie nauki zawodu specjalisty budowy dróg

17

G O R Ą C E P U N K T Y M O Ż L I W O Ś C I Liaqat Hussain Syed z Indii Tekst: Christina Henning Zdjęcia: Philipp von Ditfurth Budowa dróg Na swoim pierwszym placu budowy, na który trafił jesienią, musiał przyzwyczaić się początkowo do niższych temperatur w Niemczech: „Nosiłem sześć warstw odzieży. Teraz wystarcza już zwy- kła kurtka.“ Zapewnianie mobilności Zadania Syeda są bardzo zróżnicowane: pomiary, kopanie, kontrola ruchu drogowego, a także ob- sługa ładowarki kołowej. „Wcale nie jest łatwo ob- sługiwać tak wielką maszynę.“ Syed i jego koledzy budują lub naprawiają drogi, aby uczestnicy ruchu mogli bezpiecznie dotrzeć z punktu A do punktu B. Tu kluczowe jest oko do szczegółów: Syed naj- bardziej lubi umieszczać na ulicy oznakowania, na których opierają się kolejne prace. „Nie miałem wcześniej doświadczenia w budowie dróg – chciałem się tego nauczyć.“ Po ukończeniu stażu Syed rozważa dalsze dosko- nalenie zawodowe – na przykład w charakterze brygadzisty lub majstra. „Najpierw jednak chciał- bym popracować przez kilka lat jako specjalista budowy dróg.“ W swojej neonowo pomarańczowej kurtce jest widoczny już z daleka: Liaqat Hussain Syed ope- ruje wielotonowymi maszynami budowlanymi, mierzy co do milimetra odstępy pomiędzy kostką brukową lub wyrównuje ziemię. Z indyjskiej wie- lomilionowej metropolii Hajdarabadu przyjechał do Schwarzwaldu na staż w celu nauki zawodu specjalisty budowy dróg. Naukę zawodu w firmie Vogel-Bau rozpoczął we wrześniu 2024 r. Syed na zmianę uczęszcza na zajęcia w szkole zawodowej i pracuje na różnych budowach. „Poznaję przy tym mnóstwo osób, co bardzo mi się podoba“. Nauka zawodu specjalisty budowy dróg trwa łącznie trzy lata. Zimny rozruch w Niemczech W Indiach Syed ukończył studia pierwszego stop- nia na kierunku Civil Engineering i zdobył prak- tyczne doświadczenie w budownictwie naziem- nym. Krewny mieszkający w Zagłębiu Ruhry podsunął mu pomysł o wyjeździe do Niemiec. W ramach przygotowań Syed uczęszczał na kurs językowy w Goethe-Institut; otrzymał również wsparcie ze strony izby rzemieślniczej we Freibur- gu oraz swojego przyszłego pracodawcy. ŻWIR, ASFALT I SIŁA MIĘŚNI W Niemczech sieć dróg liczy około 830 000 kilometrów – dbają o to specjali- ści w zakresie budowy dróg. Oprócz zdolności technicznych i rzemieślni- czych stażyści odbywający trzyletnią naukę zawodu muszą być sprawni fi- zycznie. Poza tym, na placu budowy pra- cuje się w tak zwanej kolumnie – stąd tak istotna jest też umiejętność pracy w grupie. 17

18

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Złote dno, cyfrowa przyszłość Tekst: Ralf Isermann Ilustracje: Christine Rösch Niemiecka branża rzemieślnicza, kluczowy filar gospodarki, stoi w obliczu głębokich zmian. Cyfryzacja i zrównoważony rozwój wpływają na codzienność milionów pracowników – a jednocześnie odczuwalny jest również niedobór specjalistów. Oto rzemieślnik będący przykładem zmian: kiedy w maju 2025 roku przyznawano „Dachkrone“, najważniejszą nagrodę dla dekarzy w Niemczech, Paul Hobeck z Saksonii został jednym z laureatów. Hobeck prowadzi zakład dekarski założony 100 lat temu przed pradziadka, a nagrodę otrzymał za udane przejęcie firmy po rodzicach, którzy zarządzali nią przed nim. Udało mu się przygotować istniejącą od dawna firmę rzemieślniczą na wyzwania przyszłości. „Jeżeli chodzi o rozwój techniki, nie chcemy pozostać w tyle“, mówi Hobeck. Ukie- runkowanie na przyszłość widać na przykład w aspekcie cyfryzacji: tam, gdzie pradziadek musiał oglądać nieszczelne dachy w niebezpiecznych warunkach, jego wnuk może dzisiaj pracować za pomocą dronów. Urządzenia te, obsługiwane bez- piecznie z ziemi, pokazują dachówki uszkodzone podczas burzy czy obmierzają dach przeznaczony do renowacji. 18

19

Z Ł O T E D N O , C Y F R O W A P R Z Y S Z Ł O Ś Ć Głęboka transformacja Na skutek cyfryzacji, sztucznej inteligencji i no- wych dziedzin określanych jako „Green Jobs“ – a więc zawodów związanych z transformacją energetyczną – niemieckie rzemiosło przechodzi proces ogromnych zmian. Dotyczy on ponad 130 zawodów, bo tyle różnych zawodów rzemieślni- czych istnieje zgodnie z danymi Centralnego Stowarzyszenia Niemieckiego Rzemiosła (ZDH). Obejmują one branżę budowlano-remontową, ob- róbki metalu i elektryki, obróbki drewna i tworzyw sztucznych, branżę odzieżową, tekstylną i wyro- bów skórzanych, branżę spożywczą, branżę zdro- wia i urody, branżę chemiczną i porządkową oraz branżę graficzno-projektową. 19 Pomimo tych zmian, większość firm rzemieślni- czych z powodzeniem działa nadal. Zgodnie z da- nymi ZDH, firmy rzemieślnicze wygenerowały w 2024 roku łącznie 757 miliardów euro obrotu. Pomimo trudnej sytuacji ogólnogospodarczej, był to jedynie nieznaczny spadek. Liczba przedsię- biorstw wzrosła przy tym nieznacznie do 1,038 mln. Liczba osób zatrudnionych w niemiec- kim rzemiośle pozostaje stabilna. W branży pra- cuje 5,6 mln kobiet i mężczyzn. Zdecydowana większość posiada zatrudnienie podlegające składkom na ubezpieczenie społeczne – tym sa- mym, poprzez swoje składki emerytalne, na ubez- pieczenie na wypadek bezrobocia czy ubezpie- czenie zdrowotne przyczyniają się oni do stabilności funduszy socjalnych.

20

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Ogromne znaczenie dla nauki zawodu Oceniając z punktu widzenia całej niemieckiej go- spodarki, udział rzemiosła nie wydaje się szcze- gólnie duży. Obrót z działalności rzemieślniczej stanowił jedynie 7,6 procent wszystkich obrotów. Inne statystyki wskazują jednak na istotne zna- czenie tych najczęściej niewielkich firm. I tak 12,8 procent wszystkich miejsc pracy podlegają- cych składkom na ubezpieczenie społeczne przypada na zawody rzemieślnicze. Aż 28 procent miejsc stażowych w ramach nauki zawodu oferują firmy rzemieślnicze, które każde- go roku wprowadzają w życie zawodowe dziesiąt- ki tysięcy młodych ludzi. Według analizy Instytutu Badań Rynku Pracy i Zatrudnienia (IAB), liczba stażystów w zawodach rzemieślniczych jest po- nad dwukrotnie wyższa niż ogólnie w gospodarce. Dla wielu młodych ludzi nauka zawodów rzemieśl- niczych jest trampoliną do kariery: na przykład w branży motoryzacyjnej pracuje wielu inżynie- rów, którzy zaczynali od kształcenia w zawodzie mechanika lub mechatronika. A wielu architektów czy inżynierów budownictwa przed podjęciem studiów uczyło się rzemieślniczego fachu na pla- cu budowy. W charakterze murarza, cieśli czy stolarza. „Rzemiosło ma złote dno“ mówi stare niemieckie przysłowie, do dziś chętnie i często cytowane. Zwiększający się niedobór pracowników prowadzi do tego, że wykwalifikowani rzemieślnicy mogą praktycznie przebierać w ofertach pracy. Zgodnie z danymi Federalnej Agencji Pracy, 38 procent zawodów, a więc więcej niż co trzeci zawód rze- mieślniczy, cierpi na niedobór personelu. Paleta zawodów, których dotyczy ten problem jest bar- dzo szeroka i obejmuje zarówno obszar elektryki budowlanej, techniki pojazdów, elektryki instala- cyjnej, jak i branżę hydrauliki, ogrzewania i klimatyzacji. 28 procent wszystkich miejsc stażowych w ramach nauki zawodu oferują firmy z branży rzemieślniczej. Źródło: ZDH 20

21

Z Ł O T E D N O , C Y F R O W A P R Z Y S Z Ł O Ś Ć Jak informuje Federalne Stowarzyszenie Branży Metalowej, niedobór wykwalifikowanych pracow- ników może być jednocześnie ogromną zawodo- wą szansą dla specjalistów z zagranicy. „Branża obróbki metali w Niemczech oferuje obecnie wy- jątkowo dobre perspektywy dla wykwalifikowa- nych pracowników z zagranicy“, przekazała orga- nizacja serwisowi deutschland.de. Na skutek zmian demograficznych, wielu doświadczonych pracowników odejdzie w najbliższych latach na emeryturę, podczas gdy wymagania związane z cyfryzacją, automatyzacją i zrównoważonym rozwojem wciąż rosną. Ogólny spadek liczby rzemieślników Federalna Agencja Pracy informuje także, że już od dziesięciu lat coraz więcej czasu zajmuje fir- mom obsadzenie wakatów w branży rzemieślni- czej. Podczas gdy w 2015 roku ponowne obsa- dzenie wolnego stanowiska w firmie rzemieślniczej trwało średnio 104 dni, a więc nieco ponad trzy miesiące, obecnie zajmuje to aż 224 dni. Oznacza to, że gdy zwalnia się miejsce pracy w zawodzie stolarza, fryzjera czy technika insta- lacji fotowoltaicznych, firma znajduje zastępstwo za pracownika dopiero po ponad siedmiu miesią- cach. Jeżeli chodzi o rzemieślników podlegają- cych składkom na ubezpieczenie społeczne, wy- stępuje tutaj dość niekorzystne zjawisko: od 2015 roku ich liczba spadała, podczas gdy w tym sa- mym czasie liczba osób zatrudnionych w pozo- stałych branżach wzrosła o 13 procent. 224 dni trwa średnio proces pozyskania pracownika na wolne stanowisko w firmach rzemieślniczych. (Źródło: Federalna Agencja Pracy) 21

22

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Kominiarz jako doradca energetyczny Uwzględnienie aspektu ochrony środowiska jest kolejną z ważnych zmian w branży rzemieślniczej. Dawniej, myśląc o kominiarzu, wielu wyobrażało sobie ubranego na czarno mężczyznę z długą szczotką do czyszczenia komina i twarzą umaza- ną sadzą. Dzisiaj, podczas wizyty kominiarza można również otrzymać poradę w zakresie wy- korzystania energii – zawód ten ma obecnie ogromne znaczenie, kominiarze oceniają na przy- kład wydajność urządzeń grzewczych i zalecają korzystne modernizacje. Zgodnie z danymi Centralnego Stowarzyszenia Niemieckiego Rzemiosła, w branży ochrony klima- tu działa 450 000 firm rzemieślniczych zatrudnia- jących prawie 2,5 mln osób. Do tego dochodzą działalności poboczne, które również przyczyniają się do ochrony zasobów: na przykład firmy przy- stosowujące stare budynki do wymogów przy- szłości, firmy naprawiające rowery czy zegarki. Dodatkowo, zakłady rzemieślnicze działają naj- częściej w sąsiedztwie – zaspokajając tym samym potrzeby klientów bez długich ścieżek dostaw. Prawie 2,5 mln osób zatrudnionych pracuje w branży ochrony klimatu. Źródło: ZDH Liczne możliwości dla specjalistów z zagranicy „Dla osób przyjeżdżających do Niemiec z zagra- nicznym dyplomem otwierają się tutaj liczne moż- liwości zatrudnienia i rozwoju“, twierdzi Stowarzy- szenie. Uznawanych jest coraz więcej dyplomów potwierdzających kwalifikacje zawodowe. Znowe- lizowana Ustawa o imigracji pracowników wy- kwalifikowanych (FEG) dodatkowo ułatwia dostęp do rynku pracy. „Każda osoba gotowa do podję- cia dalszej nauki języka i zawodu oraz poznawa- nia nowoczesnych procesów produkcyjnych, znajdzie nie tylko miejsce pracy, lecz także długo- falowe perspektywy w branży, która szybko się zmienia i w której powstają liczne nowe specjalizacje.“ W branży obróbki metali, oprócz typowej rze- mieślniczej zręczności, jednym z podstawowych wymagań jest obecnie także swobodna obsługa systemów cyfrowych. Firmy oczekują od swoich pracowników umiejęt- ności posługiwania się lub gotowości do zapozna- nia się z nowoczesnymi technologiami takimi jak elektronicznie sterowane maszyny czy robotyka. Coraz większe znaczenie ma również podstawo- we pojęcie o ochronie zasobów i efektywności energetycznej podczas pracy. 22

23

Z Ł O T A Z I E M I A , C Y F R O W A P R Z Y S Z Ł O Ś Ć 3Pytania do Jörga Dittricha High-tech nie istnieje bez rzemiosła, stwierdza Jörg Dittrich, prezes Centralnego Stowarzyszenia Niemieckie- go Rzemiosła (ZDH). Aby na- dal pozostać motorem inno- wacji, branża potrzebuje zmotywowanych i wykwalifi- kowanych pracowników. „Specjaliści z za- granicy są nam niezbędni.“ J Ö R G D I T T R I C H , prezes ZDH w przyszłość, z pewnością siebie i determinacją. Rze- miosło było i jest innowacyjnym kręgosłupem naszej gospodarki. Także w niespokojnych czasach pokazu- je swoją odporność i solidarność, pozostając istotnym czynnikiem decydującym o rozwoju. Jaką rolę mogą odegrać tu specjaliści z zagrani- cy i jakie są dotychczasowe doświadczenia przedsiębiorstw należących do Pańskiego stowarzyszenia? Specjaliści z zagranicy są nam niezbędni. Wiele za- kładów ma bardzo dobre doświadczenia z młodymi ludźmi uczącymi się zawodu, czy też wykwalifikowa- nymi pracownikami pochodzącymi z zagranicy. Decy- dującym czynnikiem jest to, by mogli oni tutaj przyjeż- dżać: dzięki przyspieszeniu procedur, skuteczniejszemu nauczaniu języka i celowemu wsparciu, które ułatwiają integrację w miejscu pracy. Jakie propozycje rozwiązań może zaoferować rzemiosło w obliczu takich wyzwań przyszłości jak cyfryzacja, sztuczna inteligencja i zielone technologie? Panie Dittrich, w 2025 roku świętuje Pan podwój- ny jubileusz: 75-lecie ZDH oraz 125-lecie izb rze- mieślniczych Handwerkskammer. Jakie nastroje panują w niemieckim rzemiośle w tym szczegól- nym roku? W kontekście jubileuszy pamiętamy o zadaniu, jakim jest wprowadzenie silnego samorządu rzemiosła Przedsiębiorstwa rzemieślnicze są lokalnym nośni- kiem innowacji: na przykład w dziedzinie termomo- dernizacji, technologii inteligentnego domu lub pro- jektowania wspomaganego sztuczną inteligencją. Największa siła rzemiosła tkwi w połączeniu tradycji, praktyki i najnowocześniejszej technologii. High-tech idzie ramię w ramię z rzemieślniczymi umiejętnościa- mi. To właśnie przyszłość made in Germany. ↗ www.zdh.de 23 t h c a h c S g n n n e H H D Z / i : . j d Z

24

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N ?! FAQ Najważniejsze pytania dotyczące kształcenia dualnego w rzemiośle Osoba rozważająca naukę zawodu w Niemczech z pewnością ma wiele pytań. Tutaj odpowiadamy na niektóre z nich. Jak wygląda kształcenie dualne w zawodach rzemieślniczych? Edukacja w ramach nauki zawodu łączy teorię i praktykę: stażyści przez kilka dni w tygodniu pracują w firmach i poznają praktyczną stronę zawodu. W pozostałe dni uczęszczają do szkoły zawodowej, gdzie zdobywają niezbędną fachową wiedzę teoretyczną. Dzięki takiemu sys- temowi mogą szybko zastosować naby- tą wiedzę w praktyce, zyskując przy tym szeroki wgląd w tajniki zawodu. Nauka zawodu trwa zwykle trzy lata, a stażyści otrzymują za swoją pracę wynagrodze- nie. Po jej ukończeniu zyskują powszech- nie uznawany dyplom, który otwiera przed nimi wiele ścieżek kariery. ↗ Na czym polega nauka zawodu w ramach kształcenia dualnego? Jakie warunki trzeba spełniać? Każdy, kto chciałby rozpocząć naukę zawodu w Niemczech, potrzebuje spe- cjalnej wizy. Wniosek o wizę w celu na- uki zawodu można złożyć w niemieckiej placówce dyplomatycznej w swoim kra- ju ojczystym. Aby było to możliwe, nale- ży posiadać już konkretną ofertę stażu zawodowego w Niemczech. Jeżeli mie- sięczne wynagrodzenie wynosi mniej niż 1048 euro, konieczne jest również przedstawienie dowodu zabezpieczenia środków utrzymania. Kolejnym warun- kiem jest dobra znajomość języka nie- mieckiego, co najmniej na poziomie B1. Ważne są również: motywacja, nieza- wodność i zdolności manualne. ↗ Warunki niezbędne do nauki zawodu w ramach kształcenia dualnego „Dobra znajomość ję- zyka znacząco zwięk- sza szanse na otrzy- manie oferty stażu“ K A T H A R I N A P A R F I L , Make it in Germany 24

25

F A Q | N A J W A Ż N I E J S Z E P Y T A N I A D O T Y C Z Ą C E K S Z T A Ł C E N I A D U A L N E G O W R Z E M I O Ś L E Jak znaleźć miejsce stażowe do nauki zawodu? Miejsca stażowego do nauki zawodu można szu- kać jeszcze w kraju ojczystym – online na porta- lach z ofertami pracy, w Federalnej Agencji Pracy albo na stronach internetowych izb rzemieślni- czych. Wiele firm zamieszcza tam ogłoszenia o wolnych miejscach, można aplikować do nich bezpośrednio. Czasem wymagana jest zdalna rozmowa rekrutacyjna. Istnieje również możli- wość wyjazdu do Niemiec w celu poszukiwania miejsca stażowego. Należy wówczas uzyskać specjalną wizę w celu poszukiwania miejsca na- uki zawodu. ↗ Jak znaleźć miejsce Ile to trwa? W większości przypadków, nauka zawo- du rozpoczyna się od 1 września. Miej- sca stażowe przydzielane są często z dużym wyprzedzeniem, czasem nawet na rok wcześniej. Znalezienie miejsca stażowego do nauki zawodu wymaga czasu, podobnie jak sprawdzenie wnio- sku wizowego oraz ewentualna nauka języka niemieckiego na wymaganym po- ziomie. Ważne jest zatem, aby przygoto- wać się, że rozpoczęcie kształcenia nie będzie możliwe od zaraz. Uwaga na niepoważne oferty! „Gwarancje otrzy- mania wizy“ i wysokie koszty stanowią sygnały ostrzegawcze. Gdzie znajdę wiary- godne informacje? W zakresie pytań na temat kształcenia dualne- go, dobrym adresem jest serwis „Make it in Ger- many“. Ten oficjalny portal rządu federalnego dostarcza informacji w wielu językach i oferuje rozmaite webinaria. Możliwe jest także uzyska- nie porady drogą telefoniczną. Niestety – zwłaszcza w mediach społecznościowych – ist- nieje też wiele wątpliwych ofert pośrednictwa. Zawierają one często ukryte koszty i fałszywe obietnice, takie jak „gwarancja otrzymania wizy“ lub możliwość przyspieszenia procedury wizowej. Portal „Make it in Germany“ przygoto- wał listę kontrolną, która pomaga ocenić, czy dana oferta jest wiarygodna. ↗ Jak rozpoznać poważne oferty 25

26

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Łączenie firm i talentów Tekst: Friederike Bauer Welcome Center Rhein-Neckar łączy ze sobą rzemiosło, urzędy oraz stażystów – umożliwiając historie zakończo- ne sukcesem, tak jak w przypadku Prabesha Gautama z Nepalu. Prabesh Gautam dokładnie zaplanował swój po- byt w Niemczech: dowiedział się o możliwościach nauki zawodu i latami uczył się języka niemieckie- go. Dopiero wówczas ten obecnie 21-latek rozpo- czął naukę zawodu jako konstruktor modeli w fir- mie Satzke w Reilingen, niedaleko Heidelbergu. „Już w czasach szkolnych szukałem informacji na ten temat i zdecydowałem, że wyjadę do Niemiec, ponieważ można tu skutecznie łączyć praktykę z teorią.“ W Nepalu, po ukończeniu szkoły można albo iść na studia, albo bezpośrednio do pracy. „Nie ma tam systemu dualnego takiego jak w Niemczech“. Dlatego postanowił opuścić ojczy- sty kraj i uczyć się w Niemczech. Cenny nabytek dla firmy Było to w 2024 roku. Obecnie odbywa drugi rok stażu zawodowego i jest „cennym nabytkiem dla firmy“, jak mówi o nim szef, Helmut Satzke. Przed- siębiorstwo produkuje gumowe uszczelki do po- jazdów. „Jesteśmy przedsiębiorstwem wysoko wyspecjalizowanym, produkujemy dla naszych klientów unikalne produkty wytwarzane na zamó- wienie.“ Są one stosowane na przykład w samo- chodach marek Porsche lub Rolls Royce. Kon- struktorzy modeli mogą tworzyć wzory dla wszystkich gałęzi przemysłu, na przykład techniki medycznej lub wojskowej, jednak firma Satzke już wiele lat temu wyspecjalizowała się w produkcji dla przemysłu motoryzacyjnego. Przedsiębiorstwo zalicza się do tak zwanych „Hidden Champions“. 26

27

Ł Ą C Z E N I E F I R M I T A L E N T Ó W Tak nazywane są firmy, które mimo iż są świato- wymi liderami rynku w swojej dziedzinie, nie są powszechnie znane. Niełatwe poszukiwanie stażystów Mimo to, z biegiem czasu Helmut Satzke miał co- raz większe trudności ze znalezieniem stażystów chętnych do nauki zawodu. „Intensywnie szuka- łem i ogłaszałem zapotrzebowanie, odwiedzałem nawet szkoły, organizowałem spotkania, jednak nie spotkało się to z zainteresowaniem.“ Do mo- mentu, gdy w lokalnym stowarzyszeniu przedsię- biorców dowiedziałem się o możliwości zatrudnie- nia młodych ludzi z Nepalu. Podczas jednego z wydarzeń – wspieranego przez Welcome Center Rhein-Neckar – zwrócił uwagę na organizację NSST (Nepal Secretariat of Skills and Training), która pośredniczy w rekrutacji stażystów do Nie- miec. Poprzez NSST poznał Prabesha Gautama. Pierwszą rozmowę odbyli zdalnie, później spotkali się osobiście. Dobry początek „Tutaj wszystko się udało“, ocenia Rainer Kettner z Welcome Center Rhein-Neckar – nawiązanie kontaktu, organizacja, a w końcu także czynnik ludzki. W tym przypadku Welcome Center pomo- gło pośrednio, współorganizując spotkanie w stowarzyszeniu przedsiębiorców i nawiązując wcześniej kontakt z NSST. „Jednym z naszych za- dań jest zarządzanie informacjami. Wyjaśniamy, jakie są możliwości sprowadzenia do Niemiec wy- kwalifikowanego personelu z zagranicy.“ Tym właśnie zajmuje się Rainer Kettner: prowadzi spotkania na ten temat, organizuje wydarzenia i nawiązuje kontakty z rzemieślnikami. Według jego doświadczeń, zwłaszcza małe zakłady rze- mieślnicze często boją się zmian. Co nas czeka? Jak możemy wprowadzić do naszej firmy młodego człowieka wychowanego w innej kulturze? Czy to się w ogóle opłaca? Te i inne pytania pojawiają się nawet w firmach, które najpilniej potrzebują mło- dego personelu. Aktywna polityka informacyjna Kettner stara się odpowiadać na te wątpliwości poprzez rozmaite wydarzenia oraz aktywną poli- tykę informacyjną skierowaną do przedsiębiorstw. Dodatkowo na każdym kroku zwraca uwagę na szanse, jakie stwarza zatrudnienie pracowników z zagranicy. Zgodnie z szacunkami Centralnego „Cenny nabytek“: Helmut Satzke i jego stażysta Prabesh Gautam e n t a w y r p : i e c ę d Z j

28

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Stowarzyszenia Niemieckiego Rzemiosła, w samej tylko branży rzemieślniczej w Niemczech istnieje obecnie około 200 000 wolnych miejsc pracy. Można to odczuć także w silnym gospodarczo re- gionie Ren-Neckar, nawet jeśli Rainer Kettner może tylko oszacować liczbę wakatów. Pewne jest, że wielu przedsiębiorców ma podobne pro- blemy jak Helmut Satzke. Doradztwo i obsługa Welcome Center Rhein-Neckar istnieje od 2015 roku. Jest jedną z 60 podobnych placówek działa- jących w całym kraju. Jedenaście oddziałów Wel- come Center w Badenii-Wirtembergii finansowane jest w 70% ze środków Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Turystyki. Zmiany demograficzne w Niem- czech sprawiają, że konieczne jest tworzenie punktów obsługi, które pomagają w rekrutacji i in- tegracji pracowników z zagranicy. W regionie Ren-Neckar pracuje pięciu doradców, którzy zaj- mują się różnymi branżami. Rainer Kettner odpo- wiada za rzemiosło, ponieważ wcześniej przez wiele lat pracował w izbie rzemieślniczej i mógł dzięki temu wykorzystać dawne kontakty i zdoby- tą wiedzę. „Ostatecznie chodzi przede wszystkim o ludzi.“ R A I N E R K E T T N E R , Welcome Center Swego rodzaju układanka Mają one duże znaczenie, ponieważ praca ta przypomina układankę, w której nieustannie pró- buje się złożyć w całość odpowiednie „elementy”. Welcome Center są oficjalnymi, centralnymi biura- mi kontaktowymi, przede wszystkim dla przedsię- biorstw posiadających zapotrzebowanie na wy- kwalifikowany personel spoza UE. Jednak zgłaszają się do niego również same osoby zain- teresowane z zagranicy. Welcome Center pełnią w systemie funkcję pilotującą pomagającą Rainer Kettner (po lewej) z koleżankami i kolegami i r a k c e N - n e h R r e t n e C e m o c e W l : 9 2 - 8 2 i . s a c ę d Z j

29

Ł Ą C Z E N I E F I R M I T A L E N T Ó W obydwu stronom, a także pośredniczą pomiędzy różnymi instytucjami, Urzędem ds. cudzoziemców, izbami rzemieślniczymi oraz Agencją Pracy. Za- kres doradztwa może przy tym obejmować za- równo kwestię uznawania dyplomów, jak i ubez- pieczeń zdrowotnych czy prawa jazdy. Ponadto, Welcome Center ma dbać o jak najbardziej płynną integrację pracowników wykwalifikowanych w Niemczech. Sieć uruchomiona Brzmi prościej niż to wygląda w praktyce. Welco- me Center doradza w ciągu roku około 120 firmom – „a każdy przypadek jest inny”, mówi Rainer Kett- ner. Ponieważ chodzi nie tylko o złożone biurokra- tyczne procesy, lecz „ostatecznie przede wszyst- kim o ludzi“. Rzemieślnicy nie zawsze są tak dobrze przygotowani jak Helmut Satzke. Często przychodzą dopiero wtedy, „gdy mleko już się roz- lało“. Kettner opowiada o mechatroniku urządzeń chłodniczych, który na własną rękę sprowadził do Niemiec trzech pracowników z Maroka, a po ich przyjeździe napotkał na rozmaite trudności, od prawa pobytu po pozwolenie na pracę. „Prowadził jednoosobową działalność gospodarczą i był tym wszystkim całkowicie przytłoczony. Uruchomiłem wówczas swoje kontakty i pomogłem w rozwiąza- niu wszystkich możliwych problemów.“ Welcome Center doradza w ciągu roku 120 przedsię- biorstwom – a każdy przypadek jest inny. 29 Dokładne omówienie wszystkich kroków: doradz- two w Welcome Center Odpowiednio wczesne zgłoszenie zapotrzebowania Rainer Kettner woli, gdy firmy kontaktują się z nim odpowiednio wcześnie, można wówczas spokoj- nie omówić i wdrożyć wszystkie niezbędne kroki. Tym bardziej, że procedury trwają. Jak mówi, na- leży liczyć się z co najmniej rocznym wyprzedze- niem. Jedną z największych trudności, oprócz znajomości języka niemieckiego przez kandyda- tów, jest jego zdaniem mieszkanie – a te są często drogie i trudne do zorganizowania. Także o tym firmy rzemieślnicze muszą myśleć dużo wcześniej. „Im lepiej wszystko jest z wyprzedzeniem prze- myślane, tym łatwiej jest później dla wszystkich zaangażowanych, także dla nas w Welcome Center.“ Problem z mieszkaniem Nawet Prabesh Gautam, który świetnie mówi po niemiecku i wydaje się mieć wszystko pod kontro- lą, po rocznym pobycie w Niemczech nie znalazł jeszcze własnego lokum. Zamiast tego mieszka na terenie firmy Satzke, gdzie ma do dyspozycji niewielkie mieszkanie. Mimo to jest zadowolony, ponieważ ma jasno określony cel: chce ukończyć staż w zawodzie konstruktora modeli i zdobyć doświadczenie.

30

W PRACY NA CAŁYM ŚWIECIE Przyczyniać się do zrównoważonego rozwoju na całym świecie, poszerzając przy tym własne horyzonty – oto główne założenie szkolenia w celu uzyskania tytułu Internationaler Meister (tzw. „mistrza międzynarodowego”). Koncepcję tę opra- cowała Izba Rzemieślnicza Frankfurt-Ren-Men we współpracy z tak zwanymi EZ-Scouts, ekspertami pracującymi na zlecenie Federalnego Ministerstwa Współpracy Gospodarczej i Rozwoju. Podczas rocznego kursu dokształcającego łączonego z pracą, jego uczestnicy uczą się między innymi zarządzania projekta- mi międzynarodowymi oraz kompetencji międzykulturowych. Obecnie ukończyło go już prawie 100 osób. 30 Przekazywanie wiedzy: na temat techniki, kształtowania cen, zapewnienia jakości

31

W I Ę C E J N I Ż M I S T R Z Y N I : O T Y M , J A K P R A C A Z A G R A N I C Ą O T W I E R A D R Z W I Więcej niż mistrzyni: o tym, jak praca za granicą otwiera drzwi Obuwniczka ortopedyczna Katharina Zäpernick posiada tytuł Internationale Meisterin. Jej zagraniczne zadania mają wpływ także na jej firmę w Niemczech. Pracownik zakładu w Kampali w Ugandzie, który odwiedziła Katharina Zäpernick Jak doszło do tego, że postanowiła Pani do- kształcać się i uzyskać tytuł Internationale Meisterin? materiał, aby zwiększyć jakość usług? To przed- siębiorstwo posiadało także inne oddziały w Kenii, gdzie pojechałam dwa lata później. Po stażu w zawodzie obuwniczki ortopedycznej zdobyłam również tytuł mistrzowski, już w wieku 21 lat. Jakieś dziesięć lat później, mając około 30 lat, pomyślałam: „Okay, a więc to już wszystko?“. Przez przypadek usłyszałam o możliwości do- kształcania i uzyskania tytułu Internationale Me- isterin, a ponieważ chętnie podróżuję, zgłosiłam się. Mimo że, szczerze mówiąc, początkowo nie miałam pojęcia, co mnie czeka. Gdzie pojechała Pani za pierwszym razem? Częścią szkolenia jest wyjazd trwający od jedne- go do dwóch tygodni. Odwiedziłam przedsiębior- stwo w Ugandzie, gdzie szkoliłam pracowników i doradzałam w kwestiach biznesowych, takich jak ustalanie cen. Zajmowaliśmy się także zapew- nieniem jakości: jak znaleźć możliwie najlepszy e i f a r g o t o F 2 H : Prawidłowy rozmiar: Zäpernick doradza, pomaga, ukierunkowuje. i a c ę d Z j 31 Czy takie wyjazdy zmieniają Pani spojrzenie na pracę w Niemczech? Stałam się bardziej pewna siebie, mimo że praca w języku angielskim była dla mnie początkowo trudna. W moim zakładzie bardziej zwracam teraz uwagę na zasoby, dbam o to, aby nie marnować tego, czym dysponujemy. Podczas swoich wyjaz- dów doceniłam, jak dobrze jest mieć do dyspozy- cji dostateczną ilość dobrych materiałów. Ponad- to, moi współpracownicy zyskali nowe perspektywy – jeden z nich rozważa nawet uzy- skanie tytułu Internationaler Meister. To świetna okazja, aby wyjechać gdzieś także jako specjali- sta. W trakcie nauki zawodu jest to możliwe, na przykład w ramach programu Erasmus+, później jest takich możliwości mniej. Gdzie wybiera się Pani w następnej kolejności? Prawdopodobnie do Sri Lanki. Będę tam przez dwa tygodnie szkolić instruktorów różnych zawo- dów rzemieślniczych i wyjaśniać im zasady syste- mu dualnego.

32

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Krawiectwo jest jak wspólny język Tekst: Constanze Kleis Zdjęcia: Tim Wegner Niedobór wykwalifikowanego persone- lu? We Frankfurcie projektantka mody i krawcowa Claudia Frick wyrównała zapotrzebowanie w nietypowy sposób, który okazał się receptą na sukces. Jej duża, jasna pracownia „Stitch by Stitch“ we Frankfurcie nad Menem ma w sobie coś baśnio- wego. Nie tylko z powodu wrażenia przepychu, jakie tworzą stosy tkanin i nici, starannie posorto- wanych wzorów na wieszakach czy kobiet, które pochylone nad stukającymi maszynami, wytwa- rzają rzeczy piękne i praktyczne. To, co się tu dzieje, wydaje się równie nieprawdopodobne jak spotkanie z żabim królem czy kotem w butach: wykwalifikowane krawcowe szyją w Niemczech dla mniejszych marek modowych i projektantów odzież w seriach nieprzekraczających 500 sztuk. Podobne doświadczenia ma prezes firmy Stitch- -by-Stitch, Claudia Frick. W 2015 roku, kiedy jako projektantka mody i krawcowa szukała dla swojej własnej marki modowej „Coco Lores“ pracowni, w której wykwalifikowany personel mógłby szyć 32

33

K R A W I E C T W O J A K O W S P Ó L N Y J Ę Z Y K Silny zespół: Prezes firmy Claudia Frick (w środku) z krawcowymi Tetianą Korenivską (po lewej) i Reyhane Heidari 33

34

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N dla niej odzież, nie mogła niczego znaleźć – i od- kryła tym samym rynkową niszę. „Narodził się wtedy pomysł stworzenia zakładu takiego jak w latach 60. i 70. ubiegłego wieku – kiedy istniały jeszcze tzw. Zwischenmeistereien“. A więc zakła- dy krawieckie działające lokalnie i produkujące małe serie – czasem tylko dziesięć sztuk, zwykle jednak 500 sztuk lub więcej. Szyjące nie dla kon- sumentów, lecz dla sprzedawców. Dostęp do pracy na sprawiedli- wych warunkach i nauki zawodu Ta 52-latka zobaczyła w 2015 roku reportaż tele- wizyjny o uchodźcach pracujących w zawodach rzemieślniczych. Wspólnie z zaangażowaną spo- łecznie przedsiębiorczynią i projektantką komuni- kacji wizualnej Nicole van Alvensleben postanowiła założyć manufakturę krawiecką. Ich celem było wypełnienie luki w dostępności personelu w rze- miośle krawieckim. Lecz także ułatwienie wykwali- fikowanym krawcowym z doświadczeniem uchodźczym lub migracyjnym dostępu do pracy na sprawiedliwych warunkach i stażu zawodowego w Niemczech. A więc kobietom, które często już w swoim kraju ojczystym posiadały bardzo dobre wykształcenie w tym zakresie. „W krajach, z któ- rych pochodzi wiele uchodźczyń i imigrantek, kra- wiectwo jest powszechne i funkcjonuje często na bardzo wysokim poziomie”, mówi Claudia Frick. Widać to także, a może przede wszystkim u po- chodzącej z Afganistanu Reyhane Heidari, której rodzina w latach 80. wyemigrowała do Iranu. Claudia Frick: „Nigdy wcześniej nie spotkałam osoby tak utalentowanej i posiadającej takie Najlepsza ze swojego rocznika stażowego: Reyhane Heidari już w wieku 13 lat pracowała w Iranie jako krawcowa. 34

35

K R A W I E C T W O J A K O W S P Ó L N Y J Ę Z Y K „W krajach, z których pochodzi wiele uchodźczyń i imigrantek, krawiec- two jest powszechne i funkcjonuje często na bardzo wysokim poziomie.“ C L A U D I A F R I C K , prezes firmy umiejętności. Ona reprezentuje iście mistrzowski poziom.“ Reyhane Heidari, która już w wieku 13 lat pracowała w Iranie jako krawcowa, koniecznie chciała zdobyć dyplom. W 2020 roku ukończyła kształcenie dualne z wyróżnieniem jako najlepsza ze swojego rocznika. Jej praca czeladnicza: asy- metryczny garnitur z klapą w kształcie kobiecej sylwetki, w jakości couture. Największą przeszko- dą podczas stażu były dla 32-latki nie czysto za- wodowe umiejętności, lecz trudności natury języ- kowej. „Praktyka nie stanowiła problemu. Wiedziałam, że to umiem. Jeśli zaś chodzi o teo- rię, musiałam dużo ćwiczyć.“ Nauka języka przy każdej okazji Duży krok. Początkowo trudno było liczyć na wię- cej niż serdeczne „Cześć!“. Jednak Reyhane He- idari i Claudia Frick mimo wszystko się rozumiały. „W Afganistanie czy Wenezueli szyje się bluzki dokładnie tak samo, jak w Niemczech. Zaszewka, ścieg, naddatek na szew – rzemiosło krawieckie jest jak wspólny język.“ Fundament, na którym „Stitch by Stitch“ systematycznie buduje. Również dzięki pomocy Rainera Vollmera, lektora, który od czasu powstania pracowni trzy razy w tygodniu udziela kobietom darmowych korepetycji z nie- mieckiego. Claudia Frick i Nadja Losse, antropo- log kultury, która po odejściu Nicole van Alvensle- ben zastąpiła ją w zarządzie firmy, zachęcają swoje pracownice, pochodzące między innymi z Afganistanu, Syrii, Wenezueli i Ukrainy, aby tak- że w pracy wykorzystywały każdą okazję do po- szerzania i sprawdzania swojej znajomości języ- ka. „Celowo ćwiczymy również sytuacje codzienne. Na przykład zamówienie jedzenia przez telefon. Często tego unikamy, ponieważ może to być stresujące.“ Także na tablicy w pra- cowni widnieje branżowe słownictwo krawieckie. Konsekwencja, która przynosi zadziwiające efek- ty. Podobnie jak w przypadku Tetiany Korenivskiej z Ukrainy. W kraju ojczystym ukończyła studia w zakresie konstrukcji wzorów odzieżowych, pra- cowała również w zawodzie. Jej know-how jest dla nas cennym nabytkiem, mówi Claudia Frick. „To naprawdę wielkie szczęście, że udało nam się Zachęcają do działania: Prezes Claudia Frick (r.) i jej zastępczyni Nadja Losse 35

36

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N „Kocham swoją pracę, właśnie dlatego, że ciągle dzieje się coś no- wego. Nigdy nie jest nudno. Zawsze pojawia się nowy materiał, nowy sposób obróbki.“ T E T I A N A K O R E N I V S K A , krawcowa pochodząca z Ukrainy Nagroda dla przedsiębiorców „Stitch by Stitch“ – firma wyróżniona między inny- mi Heską Nagrodą dla Przedsiębiorców w 2017 roku – jest „zrównoważonym biznesem społecz- nym o formie prawnej zarejestrowanego stowa- rzyszenia“, finansowanym przez Miasto Frankfurt nad Menem ze środków Frankfurckiego Programu Wspierania Rynku Pracy. Ponieważ zapewnia ko- bietom z doświadczeniem uchodźstwa i migracji nową perspektywę oraz sprawiedliwe warunki pracy i stażu zawodowego. Nadja Losse: „Obok szwalni operowej jesteśmy obecnie jednym z naj- większych ośrodków szkoleniowych w zakresie krawiectwa we Frankfurcie i regionie Ren-Men.“ ją pozyskać do naszej firmy.“ 45-letnia Tetiana Korenivska, matka trójki dzieci, która mieszka w Niemczech od 2023 roku i jest częścią 18-oso- bowego zespołu Stitch-by-Stitch, dodaje: „Ko- cham swoją pracę, właśnie dlatego, że ciągle dzieje się coś nowego. Nigdy nie jest nudno. Za- wsze pojawia się nowy materiał, nowy sposób ob- róbki. Czasem muszę dłużej zastanowić się nad tym, jak coś wykonać. Wtedy być może wyglą- dam, jakbym nic nie robiła. A jednak pracuję!“, śmieje się. Wspólnie z Claudią Frick opracowuje koncepcje nowych produktów, aby zwiększyć za- sięg działania pracowni i pozyskać nowe zlecenia. 18 W „Stitch by Stitch“ pracują osoby różnych narodowości Kreuje pomysły na nowe produk- ty: Tetiana Korenivska z Ukrainy. 36

37

K R A W I E C T W O J A K O W S P Ó L N Y J Ę Z Y K Przestrzeń na pomysły: pracownia we Frankfurcie nad Menem jest przestronna i jasna. Wysokie standardy: ten zakład krawiecki stawia na rzemieślniczą jakość. Jednak pracownia także pod względem bizneso- wym wypełnia lukę rynkową swoją rzemieślniczą jakością, którą na wolnym rynku musi oczywiście przez cały czas potwierdzać. Nie tylko wykonując zlecenia dla firm i organizacji, lecz także w obsza- rze up- i recyklingu oraz poprzez własne produkty marki „Stitch“. Nie jest to proste w branży znanej z dumpingu płacowego, która z tego samego po- wodu produkuje głównie w biedniejszych krajach. Mimo to, jak twierdzą Claudia Frick i Nadja Losse, ich pracownia posiada zalety, które decydują o przewadze nad konkurencją: znakomite kwalifi- kacje, wysoką jakość produkcji oraz różnorodność kulturową, którą wnoszą pracownice. Świetny przykład jakości „Made in Germany“ Dodatkowy plus: wiedza techniczna, którą potwier- dzają przy licznych maszynach obecnych w zakła- dzie. Zwłaszcza w przypadku jerseyu – tkaniny uważanej za trudną w obróbce. Dla mnie to nie problem, mówi Reyhane Heidari, specjalistka od skomplikowanych materiałów i technicznych puła- pek. Właśnie zidentyfikowała problem w specjalnej maszynie do szycia. Jak na prawdziwego fachow- ca przystało. Takiego, który podobnie jak koleżanki i koledzy po fachu każdego dnia sprawia, że „Made in Germany“ nie jest tylko pustym sloganem. 37

38

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Pięć kroków do kształcenia dualnego w Niemczech Rohan Gupta niedawno ukończył szkołę średnią w swoim ojczystym mieście, Bombaju. 16-latek chce zostać elektronikiem. Planuje naukę zawodu w Niemczech. Prezentujemy jego przykładową drogę do wyjazdu do Niemiec, jednak konkretne kroki w danym przypadku – w zależności od zawodu, kraju pochodzenia, miejsca docelowego i innych czynników – mogą się różnić. 1. Nauka języka niemieckiego Rohan Gupta już teraz uczy się języka niemiec- kiego, ponieważ w firmie i szkole zawodowej bę- dzie musiał porozumiewać się w tym języku. W Bombaju uczęszcza na kurs językowy w Goethe-Institut, który oferuje kursy na całym świecie – także online. Aby móc złożyć wniosek o wizę w celu nauki zawodu w Niemczech, musi osiągnąć co najmniej poziom B1. Jednak istnieje również możliwość uczestnictwa w kursie języ- kowym w Niemczech w celu przygotowania do nauki zawodu. ↗ Nauka języka niemieckiego w Goethe-Institut 2. Znalezienie firmy do nauki zawodu Rohan Gupta musi teraz znaleźć firmę, w której mógłby od- być staż w ramach nauki zawodu. Najpierw przegląda platformę Federalnej Agencji Pracy oraz giełdę ofert Cen- tralnego Stowarzyszenia Niemieckiego Rzemiosła i Izby Przemysłowo-Handlowej. Odwiedza strony internetowe niemieckich przedsiębiorstw, aplikuje również spontanicz- nie. Nauka zawodu rozpoczyna się zwykle w sierpniu lub wrześniu, jednak miejsca przyznawane są często już na rok wcześniej. ↗ Make it in Germany 38

39

P I Ę Ć K R O K Ó W D O K S Z T A Ł C E N I A D U A L N E G O W N I E M C Z E C H VISA 3. Złożenie wniosku o wizę Rohan Gupta otrzymał pozytywną odpowiedź od firmy w Berlinie. Dzięki temu może teraz złożyć wniosek o wizę. Zatrudniająca go fir- ma zaświadcza, że jego wynagrodzenie będzie wynosiło co najmniej 1 048 euro brutto miesięcznie (stan na 2025 r.). Gupta umawia termin wizyty w niemieckiej placówce dyplomatycznej w Bombaju i zbiera wszystkie niezbędne dokumenty. Musi przedstawić dowód ubezpie- czenia zdrowotnego. Ponieważ nie ukończył jeszcze 18 lat, potrzebu- je też między innymi zgody swoich rodziców. ↗ Niemieckie placówki dyplomatyczne za granicą 4. Przygotowanie do przyjazdu Rohan Gupta spełnił wszystkie wymogi niezbęd- ne do przyznania wizy, może więc wyjechać do Niemiec. Kupuje bilet lotniczy i przygotowuje się do życia w Niemczech. Najważniejsze jest teraz znalezienie mieszkania. W tym być może pomo- że mu nowy pracodawca. W jego mieście istnieje również wiele punktów informacyjnych, do któ- rych może się zwrócić. ↗ Punkty informacyjne 5. Po przyjeździe Po przyjeździe do Berlina, Rohan Gupta umawia się na spotkanie w Urzędzie Meldunkowym, aby zgłosić swój nowy adres, oraz w Urzędzie ds. Cudzoziemców, aby złożyć wniosek o zezwole- nie na pobyt. ↗ Życie w Niemczech Stan na: sierpień 2025 Dalsze informacje pod adresem: ↗ Make it in Germany 39

40

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Ana i Imad zaczynają od nowa Tekst: Wolf Zinn Zdjęcia: Tim Wegner, Hardy Kromer Graficzka komputerowa z Meksyku i mechatronik samochodowy z Syrii odważyli się wykonać krok ku samodzielności – ich doświadczenia pokazują, że potrzeba do tego dobrego przygotowania i wiele cierpliwości. Ana Paniagua daje upust swojej kreatywności. W swoim biurze we Frankfurcie nad Menem rysuje szkice, próbuje czegoś na komputerze, opracowu- je pomysły – a potem je porzuca. Kiedy wpada jej do głowy decydująca koncepcja, rozpromienia się i rzuca w wir pracy. Prawie 300 kilometrów dalej na południe, w Hechingen w Badenii-Wirtembergii, skoncentrowany Imad Srywel pochyla się nad sil- nikiem samochodu, wykonuje precyzyjne ruchy, jeszcze raz wszystko sprawdza – i w końcu, za- dowolony, wyciera ścierką ręce z oleju. Paniagua jest graficzką komputerową, Srywel mistrzem me- chatroniki samochodowej. Dwa zawody, które nie mogą bardziej się od siebie różnić. A jednak, ta dwójka młodych ludzi ma ze sobą coś wspólnego: oboje posiadają historię migracyjną i zdecydowali się rozpocząć własną działalność w Niemczech. „Meksykańczycy są bardziej temperamentni i być może weselsi, jednak Niemcy są o wiele bardziej niezawodni – bardzo to lubię“, mówi Ana Pania- gua o różnicach kulturowych. 33-latka pochodzi z miasta Meksyk, a w swoim ojczystym kraju stu- diowała projektowanie graficzne. Do Niemiec przywiodła ją miłość. Paniagua przyjechała po- czątkowo do Frankfurtu jako au-pair i uczęszcza- ła na kurs językowy do poziomu C1. Ponieważ no- stryfikacja jej meksykańskiego dyplomu „Wolałam realizować własne pomysły.“ A N A P A N I A G U A , graficzka komputerowa 40

41

A N A I I M A D Z A C Z Y N A J Ą O D N O W A Kreatywna przestrzeń: Ana Paniagua w swoim biurze we Frankfurcie nad Menem 41

42

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N DROGA DO PRZEDSIĘBIORCZOŚCI Każdy, kto chciałby z sukcesem założyć firmę w Niemczech, powinien dobrze się przygotować – dotyczy to zwłaszcza osób z historią migracyjną. Imigranci z krajów nie należących do UE potrzebują zwykle pozwolenia na pobyt w celu prowadzenia działalności gospodarczej lub pracy niezależnej na podstawie § 21 Ustawy o pobycie, działalności za- robkowej i integracji cudzoziemców. Jeżeli przedsię- biorcy są w stanie sfinansować swoje utrzymanie po- przez samozatrudnienie, ich pozwolenie na pobyt czasowy, ograniczone początkowo do trzech lat, zo- staje przedłużone. Po upływie pięciu lat otrzymują tak zwane zezwolenie na osiedlenie się, uprawniają- ce do pobytu stałego w Niemczech. W rzemiośle obowiązuje dodatkowo porządek nie- mieckiego systemu izbowego. W przypadku większo- ści zawodów, przedsiębiorcy muszą posiadać sto- pień mistrza – lub zatrudniać mistrza jako kierownika ds. technicznych. Istnieją jednak także zawody rze- mieślnicze, w których można prowadzić działalność gospodarczą bez tytułu mistrzowskiego. Miejscowe izby rzemieślnicze, niem. Handwerkskammer, oferują kompleksowe doradztwo w zakresie formalności ta- kich jak rejestracja działalności, numer identyfikacyj- ny przedsiębiorstwa, bezpieczeństwo pracy i kształ- cenie ustawiczne. Dla przedsiębiorców o historii migracyjnej dostępne są często specjalne konsulta- cje, dotyczące np. uznawania zagranicznych dyplo- mów lub świadectw kwalifikacji. GDZIE SZUKAĆ DOBRYCH RAD Informacji o wizach w celu rozpoczęcia działalno- ści gospodarczej dostarcza ↗ Make it in Germany. Szeroko dostępne jest doradztwo w zakresie kapi- tału początkowego, programów wsparcia oraz po- życzek na korzystnych warunkach – oferowane przez bank rozwoju ↗ Kreditanstalt für Wieder- aufbau (KfW). W przypadku osób wcześniej bezro- botnych, dotacja na rozpoczęcie działalności ↗ Agencji Pracy może ułatwić nowy start. Ważny punkt informacyjny stanowią również miej- scowe izby rzemieślnicze ↗ Handwerkskammer. ukończenia studiów byłaby skomplikowana, zde- cydowała się odbyć trzyletnią naukę zawodu gra- fika komputerowego – w niewielkiej agencji rekla- mowej w Wiesbaden. Doradztwo i dotacja na rozpoczęcie działalności „Staż był przydatny, ja jednak zawsze chciałam realizować własne pomysły – a najłatwiej to zro- bić, pracując na własny rachunek“, opowiada Ana Paniagua. Uczęszczała na kursy przygotowaw- cze, zasięgnęła porady w Agencji Pracy, sporzą- dziła biznesplan i otrzymała w końcu dotację na rozpoczęcie działalności. Od 2023 roku tworzy projekty i strony internetowe dla małych i średnich przedsiębiorstw, a przy tym z coraz większym sukcesem sprzedaje swoje rysunki, projekty biżu- terii i torby z nadrukiem poprzez portal internetowy. Ukończenie szkoły, nauka zawodu, tytuł mistrzowski Droga Imada Srywela do Niemiec była trudna: Syryjczyk w 2014 roku uciekł z kraju przed zbrod- niczym reżimem Asada, docierając poprzez Libię i Włochy do Bawarii. Uczył się języka niemieckie- go i ukończył w Fürth szkołę średnią. Następnie rozpoczął naukę zawodu mechatronika samocho- dowego w swojej nowej ojczyźnie, niewielkim mie- ście Scheinfeld w Środkowej Frankonii. „Do dziś jestem wdzięczny szefowej salonu samochodo- wego, ponieważ zawsze stała po mojej stronie, nawet wtedy, gdy miałem problemy w szkole za- wodowej“, wspomina 28-latek. „Sami podejmujemy decyzje, co jest bardzo przyjemne.“ I M A D S R Y W E L , mistrz mechatroniki samochodowej 42

43

A N A I I M A D Z A C Z Y N A J Ą O D N O W A Chętnie działają samodzielnie: Imad Srywel (po prawej) i Mohamad Subhi Albdiwi w swoim warsztacie samochodowym Gdy ukończył staż zawodowy, pandemia korona- wirusa sparaliżowała gospodarkę, wiele firm zde- cydowało się ograniczyć zatrudnienie – a Srywel musiał utrzymywać się z różnych prac. Jednak ten młody rzemieślnik jest ambitny: „Chciałem się roz- wijać, więc dużo pracowałem, a w 2021 roku zda- łem egzamin mistrzowski“. Udało mu się też otrzy- mać niemieckie obywatelstwo. Srywel przez dwa lata pracował na etacie w warsztacie samocho- dowym, jednak nie był z tego zadowolony. „Wa- runki pracy były kiepskie – niska pensja, wiele nie- płatnych nadgodzin. Wtedy postanowiłem: chcę być swoim własnym szefem.“ Długa lista obowiązków W październiku 2023 roku wspólnie z kuzynem, elektronikiem, oraz jeszcze jednym wspólnikiem otworzył warsztat w Hechingen. Wszyscy trzej szybko przekonali się, że sukces w biznesie nie przychodzi sam. Znalezienie odpowiedniego loka- lu, zdobycie kapitału, wizyty w bankach, umowa najmu, ubezpieczenia, rejestracja działalności go- spodarczej, inwestycje w wyposażenie – lista rze- czy do zrobienia była i wciąż jest długa. „To wy- czerpujące, a do tego jest mnóstwo papierkowej roboty” mówi młody przedsiębiorca, wzruszając ramionami. Po czym dodaje z uśmiechem: „W Niemczech trzeba też płacić wysokie podatki.“ Jednak aktualnie ocenia sytuację pozytywnie: „Odpowiadamy za wszystko sami i podejmujemy własne decyzje. To przyjemne uczucie. I mamy wielu zadowolonych klientów – a to jest najważniejsze!“ Co piątą nową firmę zakładają imigranci Pomimo wszystkich wyzwań jedno jest pewne: szanse zawodowe dla specjalistów z zagranicy są znakomite. Ze względu na zmiany demograficzne, wiele firm szuka nowych wykwalifikowanych pra- cowników. Także liczba zakładanych firm wska- zuje, że imigranci od dawna są częścią rozwiąza- nia. Jedna na pięć spośród prawie 600 000 nowych firm zakładanych każdego roku w Niem- czech powstaje z ich inicjatywy – a tendencja jest wzrostowa. Nie ma gwarancji, że się uda. Jednak odwaga i przedsiębiorczość często zostają nagrodzone. We Frankfurcie Ana Paniagua klika „Opublikuj“ – i już nowa, stworzona przez nią strona widnieje w internecie. W Hechingen podnośnik opuszcza się z furkotem, a samochód naprawiony przez Imada Srywela właśnie wyjeżdża na ulicę. 43

44

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Więcej mistrzyń, więcej odwagi Tekst: Friederike Bauer Kobiety w rzemiośle wciąż stanowią mniejszość. Inicjatywy, kampanie i silne osobowości pokazują, jak branża zrywa ze stereotypami. Luisa Buck od zawsze lubiła własnoręczną pracę. Jako dziecko pomagała rodzicom w ogrodzie, pchała taczkę i bu- dowała karmniki dla ptaków. Ponieważ kocha patrzeć, jak powstaje dzieło własnych rąk, 30-letnia dziś Buck zaraz po szkole rozpoczęła naukę zawodu blacharza. „Robimy w bu- downictwie wszystko, co ma związek z blachą“ wyjaśnia, tłu- macząc na czym polega jej zawód. Zwykle są to fasady, ele- menty dachów, rynny dachowe i rury spustowe do rynien. Buck chętnie pracuje z blachą, „ponieważ daje się tak pięk- nie formować“. Oprócz ruchu, w swoim zawodzie ceni sobie przede wszystkim kreatywność i różnorodność. Kobieta na placu budowy? To wciąż wyjątek Jako kobieta wciąż jest jeszcze ewenementem na placu bu- dowy. To jednak nie przeszkadza tej rzemieślniczce z Wildbergu w Schwarzwaldzie, nawet jeśli jako czeladnik musi czasem pokazać starszym kolegom „gdzie wisi młotek”. Buck próbuje zachęcać młode kobiety do kształcenia w za- wodach rzemieślniczych, nawet w tak „męskich” dziedzinach, jak budownictwo. „Jako kobieta możesz wszyst- ko, nie daj sobie wmówić, że jest inaczej“, mówi. Rzemiosło daje radość i pewność siebie Podobnego zdania jest Julia Schäfer z Kraichtal w Badenii-Wir- tembergii. Właściwie chciała zostać inżynierem budownictwa, jed- nak stało się inaczej. Obecnie 31-letnia Schäfer posłuchała rady rodziców i ukończyła najpierw staż zawodowy w biurze. Wtedy zrozumiała: „Nie chcę studiować ani siedzieć w biurze, lecz pra- cować na placu budowy.“ Dlatego całkiem świadomie postanowi- ła – mimo posiadania matury – nauczyć się zawodu murarza. To daje jej radość i pewność siebie. Z kielnią w ręku i zaprawą czuje się na swoim miejscu. Julia Schäfer nigdy nie żałowała, że nie poszła na studia. Obecnie posiada już tytuł mistrza mu- rarskiego, jako jedyna kobieta w Badenii Północnej, i jest prze- konana, że rzemieślnicy mogą zarabiać dużo więcej niż absol- wenci studiów. Chciałaby też pozyskać do rzemiosła inne kobiety: „Po prostu to zróbcie.“ 44

45

W I Ę C E J M I S T R Z Y Ń , W I Ę C E J O D W A G I r e f ä h c S a i l u J , k c u B p p i l i h P : i a c ę d Z j Zadowolona z wybo- ru zawodu: Mistrz murarstwa Julia Schäfer kocha to, co robi. „Jako kobieta możesz wszystko, nie daj sobie wmówić, że jest inaczej.“ L U I S A B U C K , blacharz 45 Chce dodać odwagi innym młodym ko- bietom: Luisa Buck, z zawodu blacharz, ceni w swojej pracy kreatywność i różnorodność.

46

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N „Fakt, że branża budowlana uznawana jest za domenę mężczyzn uważam za przesadę.” K A T J A L I L U M E L D E R , metalowiec Uatrakcyjnia wizeru- nek rzemiosła: Katja Lilu Melder spełnia się także jako influencerka. 46 e n t a w y r p : i e c ę d Z j

47

W I Ę C E J M I S T R Z Y Ń , W I Ę C E J O D W A G I Rośnie liczba kobiet-mistrzów Zgodnie z wyliczeniami Niemieckiego Instytutu Ekonomicz- nego (IW) w 2024 roku, kobiety stanowią około jednej czwartej osób zatrudnionych w zawodach rzemieślniczych. Liczba ta nie uległa większej zmianie w ciągu ostatnich lat. Wzrosła jednak liczba kobiet posiadających tytuł mistrza. W porównaniu do roku 2013, w zawodach rzemieślniczych pracuje dziś o 7000 więcej kobiet; tym samym, odsetek ko- biet wzrósł z 13 do dobrych 17 procent. To wyraźny postęp – i dowód na to, że kobiety mogą osiągnąć w rzemiośle wszystko. Wciąż dominuje tradycyjny podział ról Jednakże wciąż dominuje tradycyjny podział ról. Wybierając zawód, „młode kobiety i mężczyźni nadal podążają za wzor- cami typowymi dla danej płci“, informuje IW. W dziedzinach typowych dla mężczyzn, jak branża budowlana czy mecha- niczna, kobiety wciąż są jeszcze niedostatecznie reprezento- wane. Choć i tutaj są wyjątki: w branży techniki pojazdów, rzeźniczej oraz usług porządkowych pracuje obecnie nieco więcej kobiet niż wcześniej. Wzrost wśród „zielonych zawodów” Zasadniczo liczba rzemieślniczek wzrasta przede wszystkim w zawodach cierpiących na trwały niedobór wykwalifikowa- nych pracowników. Dotyczy to na przykład zawodów zwią- zanych z transformacją energetyczną, takich jak elektryk bu- dowlany, technik hydrauliki, ogrzewania i klimatyzacji oraz dekarz. To jednoznacznie pokazuje: kobiety odgrywają waż- ną rolę w rozwiązaniu problemu niedoboru personelu – a ry- nek wyraźnie o nie zabiega. Zgodnie z szacunkami Centralnego Stowarzyszenia Nie- mieckiego Rzemiosła (ZDH), w branży rzemieślniczej dostęp- nych jest obecnie około 200 000 wolnych miejsc pracy. Ko- biety mogą stanowić część rozwiązania i odgrywać coraz większą rolę w branży. Dlatego też ZDH aktywnie angażuje się w inicjatywy i kampanie, obliczone na pozyskanie kobiet do branży rzemieślniczej, by już na etapie doradztwa zawo- dowego „zainteresować młode kobiety kształceniem dual- nym w zawodach rzemieślniczych“. Precz ze stereotypami W ZDH jedno jest pewne: „Stereotypowy podział ról to prze- szłość.“ Stowarzyszenie, poprzez media społecznościowe, serwisy internetowe i tematyczną kampanię, próbuje zerwać ze stereotypami i wzbudzić zainteresowanie zawodami rze- mieślniczymi, zwłaszcza wśród kobiet. W krótkich portretach i w specjalnie wyprodukowanych filmach prezentowane są kobiety pokazujące, ile radości sprawia im praca w zawodzie i jak ciekawa może być praca rzemieślnika. We współpracy z izbami rzemieślniczymi, ZDH organizuje także regularnie ogólnokrajowe spotkania sieciowe, aby ściągnąć do branży rzemieślniczej więcej kobiet. Istnieją również rozmaite grupy, projekty i inicjatywy, mające jeden wspólny cel: wzmacnianie roli kobiet w rzemiośle. Można je znaleźć pod nazwami: „Unternehmerfrauen im Handwerk“, „Gründerinnen im Handwerk“, „Initiative Kli- scheefrei“, „Unternehmerinnen für den Mittelstand“ lub „Handwerkerinnen Kompetenzzentrum“. Uwagę przyciągają także różnorodne nagrody i wyróżnienia. Takie jak konkursy fotograficzne dla rzemieślniczek czy tytuły Miss i Mistera Rzemiosła – chodzi o to, by w warsztatach zagościły „nowe perspektywy, kreatywność i siła“, mówi influencerka Isabelle Vivianne (@die.tischlerin), która z zawodu jest stolarzem. Miss Rzemiosła Vivianne wypowiada się w sieci równie regularnie co Katja Lilu Melder (@katja_lilu_melder), posiadająca kilka tytułów mistrzowskich, Miss Rzemiosła 2025 i samozwańcza „stylo- wa rzeczniczka rzemiosła“. „Fakt, że branża budowlana w dalszym ciągu uznawana jest za domenę mężczyzn, do której kobiety nie mają wstępu, uważam za przesadę“, mówi. Jednak przykład Melder i Vivianne może uatrakcyjnić wize- runek rzemiosła. Influencerki prowadzą spotkania i warszta- ty, regularnie zamieszczają posty na Instagramie i w innych serwisach. Robią to także Luisa Buck (@lulu.metalroofer) i Julia Schäfer (@tschulique), mająca już ponad milion obser- watorów, m.in. poprzez hasła takie jak: „Bądźcie rozsądne, idźcie na budowę“. Jednak nie ograniczają się tylko do haseł, lecz starają się przedstawiać dobre argumenty i relacjonować pracę za po- średnictwem filmów. Na przykład Julia Schäfer pokazuje, że kobiety nie powinny obawiać się pracy fizycznej – a tym sa- mym przewagi mężczyzn – ponieważ istnieje obecnie o wiele więcej maszyn pomocniczych, które ułatwiają różne czynności. W rzemiośle kobiety wciąż są w mniejszości – pomimo zna- komitych perspektyw. Być może influencerki swoją siłą przy- ciągania i relacjami z pierwszej ręki doprowadzą do zmiany w zakładach i warsztatach. 47

48

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Język niemiecki dla zawodów technicznych Tekst: Luca Rehse-Knauf Podczas kursu online pracowni- cy z Egiptu, Tunezji i Ukrainy uczą się języka niemieckiego na potrzeby pracy zawodowej. 48

49

J Ę Z Y K N I E M I E C K I D L A Z A W O D Ó W T E C H N I C Z N Y C H Jest piątkowe południe, lecz na kursie w szkole językowej „SprachHaus“ w Kolonii nie panuje jesz- cze weekendowy nastrój. Sześć zmotywowanych osób z Egiptu, Tunezji oraz Ukrainy uczy się tu ję- zyka niemieckiego pod kątem praktyki zawodowej w rzemiośle. Lekcja online zaczyna się od rado- snej nowiny: Oleksandr dzień wcześniej zdał psy- chologiczny test kwalifikacyjny do pracy w cha- rakterze mechanika urządzeń sygnalizacyjnych w spółce Deutsche Bahn. Jak opowiada, przepro- wadzająca badanie uznała go za niezwykle rze- telnego. Kursanci uśmiechają się, nikt w to ani przez chwilę nie wątpił. Uczestnikami kursu są elektrycy, inżynierowie i technicy, wszyscy pracu- ją w Deutsche Bahn. Atmosfera: koleżeńska. „Bardzo mi się podoba w Niemczech. Kurs językowy jest ważny, ponieważ uczę się tutaj wielu specjalistycznych pojęć i słownictwa technicznego.“ M O H A M E D , 43, z Egiptu Kursanci szybko przechodzą do pierwszego ćwi- czenia: small talk z koleżankami i kolegami. Grupa uczy się, jak rozpocząć rozmowę, jak ją podtrzy- mać oraz jak grzecznie ją zakończyć, na przykład na stołówce lub przed rozpoczęciem pracy. Wy- biera odpowiednie tematy, takie jak czas wolny, sport czy praca, dyskutując przy tym, o czym w Niemczech raczej się spontanicznie nie rozma- wia, na przykład o polityce lub religii. Docent Diana Kainz zachęca grupę do jak najczęstszych rozmów, ponieważ small talk jest czymś, czego można się nauczyć: „To jak ping-pong, odbijanie piłeczki.“ Później rozmowa schodzi na tematy za- wodowe. Uczestnicy opowiadają sobie w dwuoso- bowych grupach o ostatnim tygodniu w pracy. Chodzi o bardzo konkretne rzeczy: demontaż sy- gnalizacji świetlnej, kontrolę uziemienia lub prze- gląd urządzeń pomiarowych – takiego słownictwa próżno szukać w programie typowego kursu językowego. e n t a w y r p : i e c ę d Z j Ten wykwalifikowany elektryk ukończył w swoim kraju ojczy- stym staż zawodowy, uczęsz- czał również na kurs języka niemieckiego do poziomu B1. 49

50

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N „Niemcy posiadają wiodącą pozycję w mojej branży, mogę się tu wiele nauczyć i zdobywać nowe doświadczenia.“ I B R A H I M , 31, z Egiptu Szybka integracja z Job-Turbo Federalny Urząd ds. Migracji i Uchodźców (BAMF) finansuje zawodowe kursy językowe w ramach tzw. Job-Turbo, rządowego programu, który ma przyspieszać integrację pracowników na rynku pracy. „Staramy się przygotować uczestników do konkretnych zadań w miejscu pracy“, wyjaśnia Christian Trömel, koordynator w BAMF. Grupą do- celową są stażyści i pracownicy. Wskazana jest jednak podstawowa znajomość języka. Większość uczestników uczęszczała w swoim kraju ojczy- stym na wstępne kursy organizowane przez Goethe-Institut. „Pracownicy trafiają do nas zwy- kle ze znajomością języka na poziomie B1. Jeżeli nie posiadają dowodu potwierdzającego naukę języka, organizator kursu może przeprowadzić test poziomujący“, wyjaśnia Trömel. Wracamy do zajęć. Kolejne zadanie dotyczy fa- chowych pojęć elektrotechnicznych. Kursanci uzupełniają tekst z lukami, w którym należy wsta- wić we właściwe miejsce pojęcia takie jak 50 Po dziewięciu latach pracy w cha- rakterze elektronika w porcie w Suezie, chciałby uzyskać dalsze kwalifikacje w Niemczech. przepływ prądu, gęstość prądu, źródło prądu, pół- przewodnik oraz izolatory. Następnie na ekranie pojawiają się różne zdjęcia typowych elementów stosowanych w elektrotechnice: mały metalowy cylinder z trzema przewodami, szereg bezpieczni- ków, wydłużony czarny element z dwoma prze- wodami łączącymi, zielona płytka drukowana pełna cienkich ścieżek, niebieski cylinder z prze- wodami i włącznik światła. Kursanci przypisują do każdego zdjęcia fachową nazwę: tranzystor, bez- piecznik, rezystor, płytka drukowana, kondensator i łącznik. „Od razu widać: jesteście zawodowca- mi“, chwali Kainz, „Fachowcy we własnym gronie.“

51

J Ę Z Y K N I E M I E C K I D L A Z A W O D Ó W T E C H N I C Z N Y C H „Potrzebujemy tego kursu“, mówi Houssam. Mate- riał ćwiczeniowy na typowych kurach językowych pochodzi z literatury lub mediów. „W naszych kra- jach nauczyliśmy się już podstaw ogólnego języka niemieckiego, nie był to jednak język stosowany podczas pracy w zawodzie.“ Również Mahmoud podkreśla, jak korzystne jest zawodowe szkolenie językowe i przyznaje kursowi najwyższą ocenę: „Daję mu pięć gwiazdek. Poznałem tu wiele fa- chowych słówek.“ Oleksandr ma jeszcze jedną wskazówkę, jak uczyć się technicznego słownic- twa: muzea techniki. Można tam znaleźć wszyst- ko, od silników po magnesy, a przy tym to świetny pomysł na wycieczkę z dziećmi. Z kolei Ibrahim wyraża uznanie dla prowadzącej. Mimo, że właściwie jest nauczycielką niemieckie- go, musi obcować ze szczegółową specjalistycz- ną wiedzą. „Bardzo dużo się tu uczę”, potwierdza Kainz, która lubi, gdy uczniowie wyjaśniają jej za- wiłości techniczne. „To świetny trening językowy, ponieważ muszą wytłumaczyć to komuś, kto nie ma o tym pojęcia. Jest to umiejętność, która przy- nosi naprawdę wielkie korzyści.“ Bogate doświadczenie zawodowe Uczestnicy kursu w większości przypadków już w swoim kraju ojczystym zgromadzili doświad- czenie zawodowe w swojej branży. Chodzi o to, by już posiadane kwalifikacje mogły być przydat- ne na niemieckim rynku pracy. To ogromna war- tość dodana – dla kursantów, którzy uczą się no- wego języka oraz dla całego społeczeństwa, które korzysta z wiedzy i dostępności personelu. „Bardzo mi się tutaj podoba. Życie jest uporządkowane, a do tego wyraźnie poprawi- ła się moja znajomość języka niemieckiego“ H O U S S A M , 33, z Tunezji Elektronik specjalizujący się w technologii automatyzacji mieszka w Niemczech od początku 2025 roku. 51 e n t a w y r p : i e c ę d Z j

52

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Wyzwanie: dialekt Tym, co sprawia trudność, często nie jest język fachowy, lecz ten codzienny. „Dużo się uczę, ale wciąż jeszcze nie wszystko rozumiem, także dla- tego, że moi koledzy posługują się dialektem“, mówi Mohamed. Houssam ma podobne odczucia: „Początkowo miałem duże trudności, ponieważ koledzy używają tylko języka potocznego. Musia- łem dopytywać: „Co masz na myśli? Co powie- działeś?”. Część kursantów mieszka na terenach wiejskich, gdzie mówi się regionalną odmianą ję- zyka niemieckiego. Wiele osób odbiera ją począt- kowo jako kolejny język obcy, dodaje docent Kainz. Lecz mimo wszystko uspokaja swoich uczniów. Język rozwija się i w zależności od tego, gdzie się mieszka, można z czasem nauczyć się nawet miejscowego dialektu. „Dla wielu uczestników kursu bardzo trudne jest także to, że muszą tutaj w Niemczech pracować znacznie poniżej dotychczasowych kwalifikacji i kompetencji, zaczynając nie tylko od początku, lecz właściwie całkiem ‚od dołu‘, tłumaczy Kainz. Inżynierowie, którzy nie uzyskali jeszcze nostryfi- kacji dyplomu, zaczynają często od stanowiska pomocnika technicznego. Jednak wielu nowo przybyłych widzi w tym także szansę. Mohamed rozważa podjęcie dodatkowych studiów w Niem- czech. Natomiast Yevhen ma w planach dalsze kształcenie, aby móc ubiegać się o wyższe stano- wiska. W Niemczech docenia także wsparcie pra- codawcy w zakresie dokształcania i uzyskiwania nowych kwalifikacji. Jak mówi Kainz: „Szczególnie w dziedzinie techniki poprzez wymianę doświad- czeń z uczestnikami można się przekonać, że w Niemczech funkcjonują zwykle wyraźnie wyż- sze standardy bezpieczeństwa niż w wielu innych krajach. Także w kwestiach takich jak prawo pra- cy i BHP wielu kursantów dochodzi do wniosku, że w Niemczech wprawdzie często panują bardziej rygorystyczne zasady, jednak są one także bar- dziej sprawiedliwe“. „Kurs językowy jest bardzo pomocny, nauczyłem się mnóstwo specjalistycznego słownictwa, a nauczyciele są cierpliwi.“ M A H M O U D , 39, z Egiptu Elektrotechnik praco- wał wcześniej przede wszystkim w branży konserwacji i maszyn sterowanych komputerowo. 52

53

J Ę Z Y K N I E M I E C K I D L A Z A W O D Ó W T E C H N I C Z N Y C H „Integracja w Niemczech jest dla mnie ważna. Kurs bardzo mi w tym pomaga. O L E K S A N D R , 41, z Ukrainy Jest inżynierem. Zanim wraz z rodziną wyjechał do Niemiec, zdobył dziesięć lat doświadczenia w zawodzie elektromechanika. Język jest kluczem Język nie jest w końcu potrzebny wyłącznie do pracy na konkretnym stanowisku, lecz także do codziennego życia w Niemczech. Uczestnicy kur- su podkreślają znaczenie języka dla integracji w swoim nowym kraju. Na zakończenie lekcji w to piątkowe popołudnie, Diana Kainz zadaje jeszcze jedno nietypowe pytanie: dlaczego ptaki siedzące na przewodach elektrycznych nie doznają pora- żenia elektrycznego? Kursanci, świetnie wykształ- ceni w swoich krajach ojczystych, oczywiście znają odpowiedź: ponieważ dotykają tylko jedne- go przewodu o stałym napięciu, przez co przez ich ciało nie przepływa prąd. Kainz pokazuje im mimo wszystko film edukacyjny z popularnego programu dla dzieci „Die Sendung mit der Maus“. Język jest również kluczem do kultury innego kraju. ) 2 ( e n t a w y r p : i e c ę d Z j „Kurs językowy jest bardzo pomocny. Lek- torka wszystko szcze- gółowo i precyzyjnie tłumaczy.“ Y E V H E N , 39, z Ukrainy Przez 17 lat pracował w ukraińskiej kolei, obecnie wykorzystuje swoje doświadczenie w pracy jako mechanik urządzeń sygnalizacyj- nych w Niemczech. Informacje na temat kursów językowych: ↗ BAMF ↗ Goethe-Institut ↗ Make it in Germany 53

54

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Liczby i fakty 1 000 000 firm zatrudniających 5,6 mln pracowników działa w branży rzemieślniczej. Źródło: ZDH „Mój apel do młodych ludzi: Wykorzystajcie szansę w rzemiośle! Niemcy was potrzebują.” K A N C L E R Z N I E M I E C F R I E D R I C H M E R Z 130 W Niemczech ist- nieje 130 zawodów rzemieślniczych. 79,7 % rzemieślników ankietowanych w ramach repre- zentatywnego badania jest zadowolonych ze swojego zawodu – w porównaniu do 55,3% w ca- łym społeczeństwie. Rzemieślnicy to wiedzą: własnoręczne działanie daje radość. Źródło: IKK classic 54

55

L I C Z B Y I F A K T Y Coraz więcej stażystów z zagranicy uczących się zawodu w Niemczech 70 000 36 200 2014 2024 Liczba osób uczących się zawodu posiadających obywa- telstwo inne niż niemieckie podwoiła się w ciągu ostatnich dziesięciu lat. W 2024 roku nowe umowy o przyuczeniu do zawodu szczególnie często zawierały osoby posiadające obywatel- stwo wietnamskie, syryjskie i ukraińskie. Źródło: Destatis 6 800 7 100 5 800 Syria Wietnam Ukraina 20 426 rzemieślników zdało w 2024 roku swój egzamin mistrzowski. Źródło: ZDH Rzemiosło. Potęga gospodarcza. Z sąsiedztwa. To hasło reklamowe Centralnego Stowarzyszenia Niemieckiego Rzemiosła (ZDH) ma już 15 lat, lecz jest wciąż aktualne: w 2024 roku branża rzemieślnicza wygenerowała obroty rzędu 757 miliardów euro. 55

56

D E U T S C H L A N D . D E – M A G A Z Y N Stopka redakcyjna Wydawca „Deutschland Edition“ wydaje Fazit Communication GmbH we współpracy z Ministerstwem Spraw Zagranicznych, Berlin. Redakcja Fazit Communication GmbH Pariser Straße 1, D-60486 Frankfurt am Main Telefon: +49 (0) 69/75 91-31 01 www.fazit.de Redaktor naczelny: Janet Schayan, Dr. Helen Sibum Redakcja: Christina Henning, Anja Leuschner, Wolf Zinn Kierownictwo artystyczne: 3st kommunikation GmbH Produkcja: Stefan Reichart Asystent: Isabel Baron www.deutschland.de Obsługa redakcji E-mail: kontakt@fazit.de Telefon: +49 (0) 69/75 91-31 01 Informacje Zapytania: kontakt@fazit.de Data zamknięcia wydania: 01 listopada 2025 r. Zdjęcie tytułowe: Tim Wegner Copyright © by Fazit Communication GmbH 2025 deutschland.de deutschland.de App deutschland.de Bluesky deutschland.de Facebook deutschland.de Instagram deutschland.de X News deutschland.de X Service deutschland.de X Highlights deutschland.de X deutsch deutschland.de YouTube deutschland.de Weibo deutschland.de LinkedIn deutschland.de Threads 56